على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2608
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قاذية ( q ziyat ) ا . ع . گروه اندك از مردم . قار ( q r ) ا . پ . هر چيز بسيار سپيد و يا بسيار سياه مانند برف و قير . و قار خشك : قير جامد و سخت . و قارسيال : قير مايع . قار ( q r ) ا . ع . قير . و شتران و گلهء بزرگ از شتران . و نام درختى تلخ . و ذوقار : نام موضعى . و يوم ذى قار : روزى است مر تازيان را و آن اول روزى است كه بر ايران دست يافتند . قار ( q r ) ا . ع . ج . قارة . قار ( q rr ) ص . ع . يوم قار : روز خنك . قاراة ( q r t ) ا . ع . شهر خلاف باديه . قارات ( q r t ) ع . ج . قارة . و قارات الجبل : نام موضعى . قاراسيا ( q r siy ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نوعى از گيلاس كه آلوبالو گويند . قارب ( q reb ) ص . ع . در شب جويندهء آب . ج : قاربون . و شتر در شب قرب سيركننده . ج : قوارب . و خداوند شترى كه در شب قرب سير كند . ج : قاربون . قارب ( q reb ) ا . ع . كشتى خرد كه در كنار كشتى كلان در آورند . ج : قوارب . قاربة ( q rebat ) ص . ع . مؤنث قارب : ماده شتر در شب قرب سيركننده . ج : قوارب . قاربون ( q rebuna ) ع . ج . قارب . قارپوز ( q rpuz ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - هندوانه و تربزه . قارة ( q rat ) ا . ع . كوهك خرد جدا از كوهها . و سنگ بزرگ . و سنگ سياه . و پشته و زمين كه در آن سنگريزههاى سياه باشد . ج : قار و قارات و قور و قيران . و نيز قارة : خرس ماده . و نام قبيلهاى كه همهء آنها تير اندازند . و منه المثل : الضف القارة من راماها . قارة ( q rrat ) ص . ع . مؤنث قار . يق : ليلة قارة : شب خنك . و عين قارة : چشم دلربا و خوش آيند . قارت ( q ret ) ص . ع . چيز خشك شدهء بر يكديگر . و سبز شده . و خون مردهء در زير پوست از آسيب ضرب . قارت ( q ret ) ا . ع . كسى كه هر چه بيابد بگيرد . و مشك نيكوتر و تيزبوىتر . قارح ( q reh ) ص . ع . ريشكننده . و نيز قارح : ستور تمام دندان . و هو من ذى الحافر بمنزلة الباذل من الابل . ج : قرح ( qorah ) و قوارح . و ناقة قارح : ماده شترى كه آبستنى آن پيدا و نمايان شده باشد . ج : قوارح . قارح ( q reh ) ا . ع . دندان تمام سالگى ستور . و چهار دندان بعد از ثنايا و رباعيات . ج : قوارح . و نيز قارح : شير بيشه . و كمان دور از زه . قارحة ( q rehat ) ص . ع . مؤنث قارح . ج : قوارح . قارس ( q res ) ا . ع . قديم و ديرينهء از هر چيزى . و سرماى سخت و فسرده و جامد . يق : اصبح اليوم الماء قارسا اى جامدا . قارشة ( q recat ) ا . ع . شكستگى سر مانند با ضغة . قارص ( q res ) ا . ع . جانوركى مانند پشه . و شير زبانگز و شير ترش كه بر آن شير دوشيد باشند تا ترشى وى زايل گردد . قارصة ( q resat ) ا . ع . سخن زيانكار و آزارنده و ناملايم . ج : قوارص . قارض ( q rez ) ص . ع . خاينده و جاينده مانند موش . قارظ ( q rez ) افا . ع . چينندهء برگ درخت سلم . قارع ( q re ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فال زنندهء بقرعه و قرعه كشنده . و كوبندهء در . قارعة ( q re'at ) ا . ع . قيامت و سختى روزگار . و داهيه . و سخن زيانكار و ناملايم . ج : قوارع . و نام سريهاى مر آن حضرت صمى اللّه عليه و آله را و منه : تصيبهم بما صنعوا قارعة ، او معناه داهية تفجاهم . و قارعة الدار : ساحت سراى . و قارعة الطريق : بر سوى راه . قارن ( q ran ) ا . پ . نام پهلوانى ايرانى معاصر با رستم . قارن ( q ren ) افا . ع . بندكنندهء چيزى را به چيزى و پيوستهكننده . و رجل قارن : مردى كه شمشير و تير هر دو داشته باشد . و نيز قارن : همدم و يار . قارورة ( q rurat ) ا . ع . سياههء چشم . و آوندى كه در آن مى و مانند آن باشد . و شيشه . ج : قوارير . قوله تعالى : قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ اى من زجاج فى بياض من الفضة و صفاء الزجاج . و نيز قارورة : آوند رطب . و بطور كنايه : زن . قاروره ( q rure ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظرفى بلورين كه در آن بول بيمار را ريزند جهة مشاهدهء طبيب و پروار و پرواره و پيشيار نيز گويند . و بول را نيز گويند . و حقهء باروت . و نوعى از پيكان . قارون ( q run ) ا . ع . فريز كه گياهى است خوشبو و در تداوى به كار برند . و نام توانگرى بنهايت بخيل در زمان موسى كه به زمين فرو شد و به اين معنى غير منصرف آيد . قاره ( q re ) ا . پ . رستنى مانند گنداى كوهى كه در طب به كار برند . قارى ( q ri ) ا . ع . ساكن در شهر و در ده ضد بادى . يق : جاءنى كل قار و باد .